Wystarczy zada jedno pytanie - czyli jak trafi豉m do Toszka - historia z Kresami w tle

"Toszek - miasto z zamkiem i Kresami w tle." - Toszek, 14 lipca 2012r. Dzisiaj obudzi豉m si z my郵 by dzie sp璠zi leniwie, oddaj帷 si czynno軼iom nie wymagaj帷ym wysi趾u ani fizycznego ani psychicznego. Ale ju przy kawie i 郾iadaniu, spogl康aj帷 przez okno na promienie s這鎍a prze鈍ituj帷e przez ga喚zie drzew, zmieni豉m zdanie. Trzeba si gdzie ruszy.

Wiele razy jad帷 w odwiedziny do rodziny zamieszka貫j na Opolszczy幡ie przeje盥瘸豉m przez Toszek - miasto, które w pierwszym odruchu znane jest tylko z faktu posiadania na swoim terenie zak豉du dla psychicznie chorych. Jednak瞠 w mie軼ie tym jest wiele wi璚ej do zobaczenia. Intrygowa mnie zawsze drogowskaz z informacj o zbiorowej mogile ofiar NKWD. Kiedy podj窸am ju prób jej odnalezienia, ale z po酥iechu nie uda這 mi si do niej trafi. Zawsze gdzie si spieszy豉m, nie by這 czasu... Dzisiaj zatem, za cel swej podró篡 obra豉m Toszek i za punkt honoru odnalezienie mogi造. Na miejscu w pierwszym odruchu posz豉m na cmentarz komunalny. Wydawa這 mi si, 瞠 jest to miejsce wr璚z idealne. Jednak zarówno stan cmentarza - prawie 瘸dnych mogi, jakby 鈍ie穎 przekopany, z tylko gdzieniegdzie wystaj帷ymi z ziemi niewielkimi kopcami i skromnymi drewnianymi krzy瘸mi - jak i brak kogokolwiek wprawi mnie w zastanowienie. W ostatniej chwili zauwa篡豉m motor a przy nim pana w 鈔ednim wieku uzupe軟iaj帷ego paliwo w baku. Nawet nie próbowa豉m dochodzi jego dziwnej obecno軼i w tym miejscu, ale zapytany o mogi喚 ofiar NKWD bez trudu wskaza kierunek, okre郵i odleg這嗆 i ze szczegó豉mi opowiedzia gdzie ona si znajduje. Nie sposób by這 nie trafi.
Droga do pomnika upami皻niaj帷ego ponad 3 tys. ofiar obozu NKWD w Toszku wiedzie przez szpaler pi瘯nych, wysokich, zadbanych tuj, które faluj帷 na wietrze wygl康aj jak stra積icy tego miejsca, zdaj帷 si opowiada historie poszczególnych osób, chocia nie mog pami皻a czasów w których dzia造 si te straszne rzeczy. Na ko鎍u drogi w otoczeniu kolejnych zielonych drzewek znajduje si miejsce upami皻niaj帷e ofiary, którego centralnym punktem jest g豉z z dwuj瞛yczn tablic informuj帷 po polsku i niemiecku, 瞠 tu spoczywaj ofiary obozu NKWD w Toszku z okresu maj - listopad 1945 roku. Znalaz豉m! Trafi豉m! Honor ocalony. Bardzo si ucieszy豉m, a jeszcze bardziej z tego, 瞠 miejsce jest zadbane i wida cz瘰to odwiedzane o czym 鈍iadczy造 鈍ie瞠 kwiaty i znicze. Po tych emocjach poszukiwawczych uda豉m si ju w bardziej mi znane miejsce. Pi瘯ny, pochodz帷y z prze這mu XIV i XV wieku zamek przyci庵a uwag. Mimo, 瞠 zrujnowany stanowi centrum kulturalne miasta. W ocala造ch zabudowaniach bramnych mie軼i si biblioteka publiczna a w jednej z baszt dzieci ucz si j瞛yka angielskiego. Niesamowicie m康ry pomys, by w takim miejscu by造 instytucje, które przyci庵aj m這dzie i dzieci. Na dodatek dzisiaj trafi豉m na zawody 逝cznicze a w鈔ód uczestników by這 wielu m這dych ludzi. 砰wa lekcja historii. Zwiedzaj帷 baszt spotka豉m m這d przewodniczk i ciut starsz od niej pani, które 篡wo rozmawia造 o historii Toszka. Z czasem zacz窸am zadawa pytania i od s這wa do s這wa rozmowa nam si rozwin窸a.
Dowiedzia豉m si, 瞠 obóz NKWD mia swoj siedzib nomen omen w budynku dzisiejszego zak豉du dla psychicznie chorych. Ofiary zbrodniczej dzia豉lno軼i NKWD-zistów by造 chowane nie tylko w miejscu, które dzisiaj odnalaz豉m, ale tak瞠 w piaskowni, z której okoliczna ludno嗆 w czasie wojny i nie tylko wozi豉 na w豉sne potrzeby piasek.Kiedy chowano tam ofiary mordów okoliczna ludno嗆 mimo swojej wiedzy nie mog豉 powiedzie o tym ani s這wa a nieraz to co widzia豉 by這dramatyczne. Uformowanie terenu pozwala這 na szybkie pozbywanie si璚ia, gdy wystarczy這 wrzuci je do wyrobiska i zasypa niewielk warstw piasku. Mieszka鎍y nie raz widzieli wystaj帷e spod niego cz窷ci odzie篡 czy cia. Terror oraz strach o swoje rodziny nie pozwala im o tym mówi na g這s. W miejscu tym znajduje si dzisiaj pomnik a raz do roku odbywaj si uroczysto軼i z udzia貫m przedstawicieli ró積ych wyzna i mieszka鎍ów. Takiej historii Toszka na pewno nie zna豉m i za cel jednej z kolejnych wypraw postawi豉m sobie odnalezienie tego miejsca. Pani Aleksandra, bo tak mia豉 na imi Pani, która rozmawia豉 z m這d przewodniczk na wie篡 okaza豉 si by potomkini mieszka鎍ów z 砰daczowa, miejscowo軼i po這穎nej ok 60 km od Lwowa i 30 km od Stryja. Jej babcia, która mia豉 jeszcze dwie siostry, pochodzi z rodziny, która mo瞠 si pochwali w豉snym herbem - Jasie鎍zyk. W 1945 roku jej m捫, który ca陰 wojn sp璠zi w polskim wojsku, namówi j do wyjazdu. Zdecydowa豉 si w jednej chwili wychodz帷 z domu tak jak sta豉. Ostatnimi wagonami wraz z innymi przesiedle鎍ami 鈍ie穎 po郵ubiona m篹atka trafi豉 do Toszka i tu rozpocz窸a nowe 篡cie. Wcale nie 豉twiejsze ale na pewno szcz窷liwe. M這de ma鹵e雟two zakasa這 r瘯awy i zabra這 si za prac na roli. Cieniem na tym sielskim 篡ciu k豉d si fakt, 瞠 w 砰daczowie zosta造 dwie siostry. Obie by造 tak bardzo zwi您ane z rodzinnym miasteczkiem i rodzinnym domem, 瞠 nie chcia造 s造sze o wyje寮zie. 砰造 nad wyraz skromnie i trudne czasy przetrwa造 tylko dzi瘯i ma貫mu ogródkowi i krowie. Mia造 za z貫 babci Pani Aleksandry, 瞠 wyrzeka si ojcowizny, 瞠 porzuca rodzin i wyje盥瘸 w nieznane. Najstarsza z nich zmar豉 i zosta豉 pochowana w rodzinnym miasteczku. Drug - 鈔edni - pod pozorem wyjazdu na spotkanie z Papie瞠m Janem Paw貫m II uda這 si sprowadzi do Polski. Mimo, 瞠 mia豉 瘸l o wyrwanie jej z rodzinnych stron, umar豉 w鈔ód rodziny. Dzisiaj obie siostry s pochowane na toszeckim cmentarzu - razem. Pani Aleksandra bardzo ciep這 wypowiada si o swoich przodkach. Jest doskonale zorientowana w ich losach i opowiedzia豉 mi wiele ciekawostek z ich 篡cia. Na przyk豉d jak w czasie wojny, mimo niesamowitej biedy, babcia i jej siostry ukrywa造 砰dówki, przedwojenne w豉軼icielki sklepu z sukniami i materia豉mi. Inna opowie嗆 dotyczy豉 dziadka, który po wojnie, wraz z 穎na, pomaga swoim s御iadom Niemcom, ju na toszeckiej ziemi. S御iedzka rodzina nie mia豉 ojca, gdy zgin掖 na wojnie gdzie we Francji. Po wielu latach, w dobie rozwoju technik teleinformacyjnych jednemu z potomków tej rodziny uda這 si ustali miejsce pochówku tego cz這wieka. Wdowa pozosta豉 bez 鈔odków do 篡cia z ósemk dzieci na wychowaniu. Bez pomocy nie prze篡豉by d逝go. Razem z dziadkiem Pani Aleksandry szyli nocami ubrania a gdy jeden z synów s御iadki ci篹ko zachorowa dzielili si 篡wno軼i. Dzisiaj ten ch這piec jest jednym z szanowanych profesorów na uniwersytecie w Niemczech, wyk豉da astronomi a dodatkowo napisa ksi捫k o stosunkach polsko-niemieckich. W opowie軼iach Pani Aleksandry nie zabrak這 te i tych tragicznych wydarze, zwi您anych z dramatem mordów na tle nacjonalistycznym, których dokona造 bandy banderowskie spod znaku OUN-UPA. Opowiedzia豉 mi, 瞠 jej babcia pami皻a豉 jak wymordowano mieszka鎍ów z nieodleg貫go maj徠ku Turada. W豉軼iciele schowali si w kominie wraz ze swoim dzieckiem. Jednak mordercy strzelali tak瞠 i w kominie. Zabili doros造ch. Dziecko, które znajdowa這 si miedzy nimi ocala這 ale jego dalsze losy nie s znane.
Pani Aleksandra okaza豉 si skarbnic wiedzy o ziemi toszeckiej. Opowiedzia豉 wiele ciekawostek i naprawd rozbudzi豉 we mnie ch耩 bli窺zego poznania tego zak徠ka. Tym bardziej, 瞠 wiele faktów jest potwierdzonych pomnikami i mogi豉mi. Mo積a do tych miejsc dotrze i wspomina histori stoj帷 w miejscach, w których si ona rozgrywa豉. Nigdy jednak瞠 nie przypuszcza豉bym, 瞠 szukaj帷 dozna duchowych, gdy niesamowit wr璚z przyjemno嗆 sprawia mi przebywanie w zamkach, ruinach zamków czy miejscach w których kiedy sta造, spotkam si z Kresami, które w tym miejscu s 篡we dzi瘯i takim osobom jak Pani Aleksandra. 砰daczów, z którego pochodz przodkowie Pani Aleksandry to miejsce, które równie przesi彗ni皻e jest wielk histori. Na jego dzieje mia造 wp造w decyzje wielu królów polskich, mieszka鎍y stanowili mieszank kulturow polsk, ukrai雟ka, 篡dowsk i rumu雟k. W 鈔edniowieczu by tu zamek i gród a w dalszych wiekach sta這 si siedzib starostwa, s康u powiatowego, rady powiatu i urz璠u podatkowego. W okresie panowania Stanis豉wa Augusta miasteczko by這 w posiadaniu rodu Rzewuskich. Dzisiaj podupad這, panuje wysokie bezrobocie a pozosta造 po dawnych mieszka鎍ach cmentarz polski jest
zdewastowany.
Dzisiejszy dzie to kolejny dowód na to, 瞠 wystarczy zada tylko jedno pytanie, by us造sze histori, które starczy造by na ca陰 ksi捫k. Tylko jedno pytanie....

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.497304013629400.130658.100000494167530&type=1&l=76608e0ccb

2012-07-19 19:46:07


WsteczW g鏎Strona startowaMapa serwisuKontakt