Kto chce, a kto mo瞠 ubiega si o zwrot mienia?

Trzy grupy roszcze

Sprawa niemieckich roszcze jest bardziej skomplikowana ni s康z laicy, którzy powtarzaj, 瞠 „nic Niemcom nie damy”. Tak naprawd si bowiem trzy grupy by造ch niemieckich mieszka鎍ów Ziem Odzyskanych.

Sytuacja ka盥ej z nich jest inna. I trzeba si pogodzi z tym, 瞠 s zapewne tacy Niemcy, którzy – i to na mocy ju obowi您uj帷ego w RP prawa – maj realne szanse na odzyskanie mienia.

Wyp璠zeni (w zasadzie) bez szans
Pierwsza wielka grupa to Niemcy wysiedleni po roku 1945. Cz窷 zosta豉 zmuszona do wyjazdu jeszcze przed konferencj w Poczdamie, ale strona polska stoi na stanowisku, 瞠 ustalenia poczdamskie zalegalizowa造 tan ogromny transfer ludno軼i. Dodajmy, 瞠 wysiedlenia w Polsce i w Czechach (gdzie wyp璠zono Niemców Sudeckich), mia造 inny charakter. W Czechach dekrety Benesza by造 wymierzone we w豉snych obywateli, w Polsce wysiedlano obywateli innego pa雟twa. Zdaniem strony polskiej, ewentualne roszczenia ludzie ci (oraz ich spadkobiercy) powinni kierowa do swojego w豉snego pa雟twa, które wywo豉這 i przegra這 wojn, albo do mocarstw, które podj窸y decyzj o przesuni璚iu granic.

Mienie pozostawione przez wysiedlonych zosta這 przej皻e przez skarb pa雟twa na mocy dekretów: o mieniu opuszczonym i poniemieckim oraz o przej璚iu podstawowych ga喚zi gospodarki narodowej. Te dekrety przesta造 obowi您ywa w roku 1985, gdy w 篡cie wesz豉 ustawa o gospodarce gruntami i wyw豉szczeniu nieruchomo軼i, ale ich konsekwencje prawne s niepodwa瘸lne. Z formalnego punktu widzenia sprawa wygl康a tak: cho pocz徠kowo tratowano niemieckie ksi璕i wieczyste jako 廝ód這 informacji, to na mocy specjalnej ustawy dokonano w latach 50. ich zamkni璚ia. Nawet gdyby by造 w豉軼iciel zjawi si przed polskim s康em z zapisami w niemieckiej ksi璠ze, to dla s康u nie by豚y to 瘸den istotny argument, bo dla niego wa積e s tylko polskie ksi璕i.

- Trafi這 do nas na pocz徠ku roku kilkana軼ie wniosków o zwrot mienia. Kiedy na takie pisma nie reagowali鄉y, bo by造 obra幢iwe w tonie. Teraz odpisujemy, informuj帷, 瞠 wnioskodawcy mog spróbowa za豉twi swoj spraw przed polskimi s康ami cywilnymi – wyja郾ia Marek 安ietlik, dyrektor Wydzia逝 Rozwoju Regionalnego w OUW.

Strona polska rozumuje tak: s康 przyjmie taki wniosek, sprawdzi stan faktyczny w ksi璠ze wieczystej (gdzie figuruje nowy w豉軼iciel), po czym ode郵e niemieckiego petenta z kwitkiem. Czy ma on szans dopi望 swego?. Tylko w jeden sposób – gdyby trybuna造 w Unii zakwestionowa造 polski porz康ek prawny w tych kwestiach, to mog這 by (oprócz na這瞠nia kar pieni篹nych) wp造n望 na orzecznictwo polskich s康ów. Rz康 RP zapewnia jednak, 瞠 to nieprawdopodobne.

Emigranci w kolejce po obywatelstwo
Druga grupa roszcze mo瞠 zosta zg這szona przez osoby, które wyemigrowa造 do roku 1985. Kwesti ich wyjazdów regulowa豉 ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Mówi豉 ona, 瞠 je郵i kto wyrzeka si polskiego obywatelstwa (a to by warunek zgody na wyjazd), to traci te prawo do swojego maj徠ku, który zostawiono mu w roku 1945. W豉dza rozumowa豉 tak: nie obj掖 ci dekret o mieniu poniemieckim bo chcia貫 by Polakiem. Teraz nie chcesz, wi璚 oddaj maj徠ek – tak jak wyp璠zeni po roku 1945.

W tej grupie mo瞠 by bardzo ró積ie. Po pierwsze – nie wsz璠zie w豉dze wykaza造 w ksi璕ach wieczystych przej璚ie mienia. Nie zrobiono tego w K璠zierzynie – Ko幢u i nie zrobiono w G這gówku, gdzie trwa g這郾y w kraju spór o kamienic administrowan przez rodzin Pryków („Gazeta” pisa豉 o tym obszernie jesieni). Wsz璠zie tam, gdzie w豉dze nie dopilnowa造 ksi庵 byli w豉軼iciele maj szans. Jest jeszcze druga droga – Niemcy mogliby wyst徙i o maj徠ki, gdyby udowodnili, 瞠 odebranie im obywatelstwa polskiego by這 niewa積e. Maj tu pewne szanse: w wielu przypadkach nie podj皻o oddzielnej uchwa造 Rady Ministrów o utracie obywatelstwa przez konkretnego obywatela (a taki wymóg stawia這 ówczesne prawo). Procedura potwierdzenia obywatelstwa by豉 d逝ga i trudna, czasem trzeba si odwo造wa do s康y najwy窺zego. Bywa jednak skuteczna – s ju wyroki potwierdzaj帷e obywatelstwo polskie osób, którym teoretycznie zabrano je przy wyje寮zie z kraju.

- Ale nawet w tym przypadku pretensje maj徠kowe b璠 kierowane nie do nowych w豉軼icieli, którzy po drodze przej瘭i ten maj徠ek, ale do pa雟twa polskiego, które odpowiada這by w takim przypadku za jego nieuprawnione odebranie – mówi 安ietlik.

Je郵i uciekli...
Trzecia grupa jest podobna do drugiej – te chodzi o emigrantów, ale tych, którzy wyjechali po roku 1985. Przepisy by造 ju inne, nie przewidywa造 równoczesnej utraty obywatelstwa i maj徠ku. Po roku 1985 zrzeczenie si maj徠ku musia這 zosta za豉twione zgodnie z prawem, w biurze notariusza.

Bardzo cz瘰to tak nie by這 – je郵i kto „uciek” na zachód, to w ksi璠ze wieczystej nadal mo瞠 figurowa jako w豉軼iciel mienia, które zosta這 po drodze zagospodarowane. I ma du瞠 szanse by to mienie odzyska.

O roszczeniach na ch這dno
Szef Ziomkostwa 奸您aków Rudi Pawelka zapowiedzia w wywiadzie na 豉mach „Welt am Sonntag”, 瞠 Niemcy wysiedleni z Polski po roku 1945 b璠 dochodzili swoich roszcze maj徠kowych przed Europejskim Trybuna貫m Praw Cz這wieka. Pawelk trzeba traktowa serio, stoi on na czele firmy Powiernictwo Pruskie, powo豉nej w豉郾ie po to by reprezentowa materialne interesy Wyp璠zonych.

Temat niemieckich roszcze wraca raz za razem. 砰je nie tylko w sferze politycznych deklaracji, ale w zaciszu urz璠ów, do których ju trafiaj wnioski wysiedlonych Niemców. W listopadzie 2003 roku resort spraw wewn皻rznych poprosi wojewodów, by zrobili rozeznanie problemu na swoim terenie. Okaza這 si, 瞠 na Opolszczy幡ie odnotowano tylko kilkana軼ie przypadków zg這szonych roszcze. Taka przynajmniej jest wiedza – raczej mocno nie kompletna – w豉dz gminnych i powiatowych. Roszczeniami Niemców bardzo 篡wo interesowa si te ameryka雟ki wicekonsul Aleksander Tratensek, który nieoczekiwanie odwiedzi nie dawno Prudnik.

Temat Naprawd jest pilny, bo Unia nie jest ju jak捷 odleg陰 perspektyw, prawo unijne zacznie nas dotyczy ju za dwa miesi帷e. Zastanówmy si wi璚 nad tym, z jakiego typu roszczeniami mog wyst徙i Niemcy i kto powinien si ich obawia. Zastanówmy si tez nad tym, czy reakcje pa雟twa polskiego s wystarczaj帷e, by na dzi uspokoi obywateli RP, a na jutro ochroni ich przed fal 膨da. Przypomnijmy te precedensowe przypadki zwrotu mienia obywatelom Niemiec, którzy opu軼ili Polsk po roku 1945. Czemu swój maj徠ek odzyskali i o czym te precedensy 鈍iadcz? I najwa積iejsze – przypomnijmy, co trzeba zrobi, by spa spokojnie, nie boj帷 si przys這wiowego „powrotu bauera”.

Marek 安iercz

2007-05-29 00:00:45


WsteczW g鏎Strona startowaMapa serwisuKontakt